Nhiều em bé sinh ra đã sẵn tính ương bướng khiến bậc cha mẹ rất đau đầu. Là một người có kinh nghiệm làm bố của 2 em bé (được mọi người đánh giá là khá ương bướng), hôm nay mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm của bản thân trong việc nuôi dạy con cái, đặc biệt là đối với những em bé có tính bướng, từ đó giúp trẻ ngoan và biết vâng lời hơn.

1. Dấu hiệu của trẻ ương bướng

Việc quan trọng đầu tiên đó là nhận ra dấu hiệu bướng bỉnh ở trẻ. Thông thường, trẻ bướng bỉnh sẽ biểu hiện ở những tuổi đầu đời cụ thể là thời điểm 2-3 tuổi. Dấu hiệu của những em bé này là hay khóc quấy vô cớ, la hét, đập phá đồ đạc, hoặc tự làm đau chính mình khi bực tức. Việc dỗ dành thông thường không có tác dụng làm dịu cơn nóng giận của trẻ mà đôi khi còn làm trẻ càng bướng bỉnh hơn.

Ở thời điểm 3-4 tuổi, sự bướng bỉnh còn tăng lên hơn nữa, lúc này một số trẻ thích làm ngược lại với những gì người lớn nói, dù biết việc đó là sai. Khi nói chuyện thường cãi lại bố mẹ và bảo vệ quan điểm vô lý của bản thân. Còn khi khóc lóc thì nhiều trẻ còn nằm lăn nằm bò ra sàn nhà để thể hiện sự khó chịu của mình. Cơn khóc dài và dai hơn, thậm chí còn có hành động đập, đá, làm đau người khác. 

Nếu trẻ nhà bạn có các dấu hiệu trên thì chính xác, con bạn thuộc dạng những đứa trẻ bướng bỉnh. Trẻ nhà mình thì gần như có tất cả biểu hiện trên, khiến cho mình từng rất đau đầu và phải tìm nhiều cách để dạy trẻ cách ngoan ngoãn, vâng lời.

2. Lý do trẻ bướng bỉnh

Để hiểu được hành vi bướng bỉnh của trẻ, trước hết bậc làm cha mẹ cần hiểu việc trẻ bướng bỉnh là một chuyện hoàn toàn bình thường và hầu hết là không đáng lo ngại. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nếu trẻ bướng bỉnh vượt mức cho phép kèm theo chậm nói, chậm phát triển trí óc hoặc thường xuyên mất tập trung khi nghe lời người lớn thì có thể là dấu hiệu của chứng tự kỷ tăng động. Lúc này cần can thiệp tới sự thăm khám của bác sĩ chuyên môn càng sớm càng tốt. 

Rất may con mình chỉ là bướng bỉnh của tuổi khủng hoảng. Khi được giáo dục đúng cách trẻ sẽ nhận ra hành động của mình là sai trái và dần dần thay đổi. 

Hầu hết nguyên nhân trẻ bướng bỉnh đều đến từ việc muốn gây sự chú ý của người lớn, để đạt được yêu cầu hoặc mong muốn của bản thân. Ví dụ trẻ khóc vòi vĩnh mua  đồ chơi, mua bánh kẹo, thậm chí những đòi hỏi vô lý như đòi đi chơi giữa đêm, không chịu đi học, hoặc không chịu ăn uống.

3. Cách đối phó với trẻ ương bướng

1. Làm giảm cơn nóng giận tức thời của trẻ

Kinh nghiệm của mình là khi con càng nóng giận thì bậc cha mẹ càng phải bình tĩnh. Bởi vì khi bạn cũng mất kiểm soát và quát nạt con thì càng khiến tình hình tồi tệ thêm. Trẻ sẽ nhìn thái độ của ba mẹ và nghĩ rằng la hét hay nổi giận là cách để giải quyết vấn đề, và dần hình thành thói quen phản ứng tiêu cực mỗi khi không được như ý.

Thay vào đó, bạn nên nói chuyện nhẹ nhàng để lắng nghe từ trẻ. Mẹo của mình là hãy đặt câu hỏi dễ dàng để trẻ chủ động trả lời. Ví dụ khi trẻ đang khóc quấy thì hãy nhẹ nhàng hỏi con, ví dụ: Con không thích ba động vào đồ chơi của con đúng không?

Lập tức, trẻ sẽ bị phân tâm bởi câu hỏi và cần thời gian để suy nghĩ câu trả lời qua đó làm giảm cơn nóng giận tạm thời của trẻ lại. Nên nhớ rằng giọng điệu trong câu hỏi cũng quan trọng, nếu quá thiên về quát nạt hoặc cưng nựng đều có thể khiến trẻ lờ đi câu hỏi của ba mẹ, thay vào đó hãy giữ giọng điệu một cách bình thường, hạ giọng xuống đủ trầm để trẻ vẫn nghe thấy được câu hỏi rõ ràng trong tiếng khóc nấc. Nếu trẻ không trả lời hãy lặp lại câu hỏi 2 3 lần.

Tuy nhiên nếu trẻ vẫn ương bướng hãy thử một mẹo khác đó là hãy tỏ thái độ bất ngờ về một vấn đề gì đó khiến trẻ bị xao nhãng tức thời. Ví dụ: Ủa, chú Nam qua nhà chơi kìa con. 

Theo phản xạ trẻ sẽ bị thu hút bởi lời nói bất ngờ của mình và nhìn theo. Tuy nhiên không nên lạm dụng cách này quá, đặc biệt là khi trẻ đã lớn, đã có nhận thức rõ ràng, cách này sẽ phản tác dụng.

Một mẹo khác đó là một người nóng và một người lạnh. Trong gia đình mẹ nên là người nóng và ba là người lạnh. Nghĩa là khi con ương bướng, mẹ sẽ là người nghiêm khắc quát mắng, còn ba sẽ là người nhẹ nhàng an ủi, vỗ về để cân bằng cảm xúc cho con. Từ đó, giúp trẻ dễ sẽ giảm sự nóng giận tức thời của con lại. Nếu dạy con chỉ bằng nghiêm khắc hoặc chỉ bằng nuông chiều đều khiến trẻ càng lúc càng hư.

Nếu làm thử nhiều cách mà trẻ vẫn ương bướng thì sao? Lưu ý, tuyệt đối không dùng đến đòn roi, vì việc này chỉ càng làm trẻ thêm chai lì cảm xúc mà thôi. Thay vào đó hãy thử bỏ mặc để trẻ khóc lóc một lúc: Nếu con còn khóc thì ba sẽ mặc kệ con đấy, ba không dỗ dành em bé nào hư đâu!

Mẹo này được bà ngoại mình dạy cho, mình thấy khi áp dụng trong một số trường hợp cũng rất hiệu quả. Con mình sau khi khóc mà không được ai quan tâm sẽ tự nín và tự chơi một mình. Một lúc sau thì bé chủ động làm lành với ba mẹ.

2. Nói chuyện với con sau chiến tranh

Khi trẻ đã bình thường lại và chơi vui vẻ, bạn hãy khơi gợi câu chuyện bằng cách vuốt ve cảm xúc của trẻ, hỏi bằng giọng điệu cưng nựng về vấn đề mà con đã mắc phải và giải thích cho con biết việc làm đó là không nên. Ví dụ: Lúc nãy tại sao con lại khóc to vậy? Con không muốn bác Minh bế đúng không? Sao con không nói với ba mà lại khóc lóc lên như vậy? Con có biết làm vậy là không ngoan không? 

Điều này không chỉ giúp trẻ ngoan hơn mà còn gắn kết sợi dây tình cảm của trẻ và ba mẹ hơn, để trẻ biết rằng ba mẹ vẫn thương yêu mình. 

3. Thay vì ra lệnh, hãy đặt câu hỏi để trẻ đưa ra lựa chọn

Đôi khi trẻ bướng bỉnh sẽ thường xuyên làm trái ý người lớn, bạn bảo ăn, trẻ sẽ không ăn, bạn bảo ngủ, trẻ sẽ không ngủ. Bạn bảo con làm vậy là không ngoan, bé sẽ bảo như vậy là ngoan ... 

Trong các trường hợp trên, mẹo của mình là thay vì ra lệnh hãy đặt câu hỏi để con lựa chọn.

Ví dụ thay vì ra lệnh: Mai con đi học nhé! Thì hãy hỏi bé: Ngày mai con muốn ai chở con đi học? Ba hay mẹ?

Thay vì ra lệnh: Con đi ngủ ngay lập tức! Thì hãy hỏi bé: Con muốn ngủ cạnh ai?

4. Kể chuyện cho trẻ

Một mẹo mà mình thấy vô cùng hiệu quả đó là thường xuyên kể chuyện cho trẻ trước khi đi ngủ. Những câu chuyện chẳng cần phải đâu xa xôi, không cần phải là truyện cổ tích, mà chính những câu chuyện với những nhân vật gần gũi với trẻ. Ví dụ: Bạn Nam Long (bạn học của trẻ) hôm nay ở nhà chơi đồ chơi một mình để ba mẹ làm việc, tự xúc cơm ăn, chẳng phiền ai hết, được mọi người khen quá trời là khen, giỏi ơi là giỏi. Con thấy Nam Long có giỏi không? Con có muốn giỏi như vậy không? 

Mỗi ngày mình kể cho trẻ mỗi câu chuyện khác nhau, trẻ sẽ thường xuyên tò mò và phản hồi trong câu chuyện thể hiện rằng trẻ rất quan tâm tới nội dung mà mình kể, thậm chí hôm nào mình bận quên không kể chuyện, trẻ còn nhắc mình kể tiếp, qua đó mình sẽ gián tiếp lồng ghép những quy tắc ứng xử gương mẫu cho trẻ vào trong câu chuyện, dần dần trẻ nhận thức được việc mình hư, quậy phá, bướng bỉnh là không tốt và thay đổi.

Kể chuyện cũng là cách trẻ tăng sự hiểu biết xã hội nhiều hơn, thông minh và ham học hỏi hơn, ngoài ra còn gắn kết tình cảm trẻ với ba mẹ nữa. 

5. Không trêu chọc để trẻ cáu gắt

Một mẹo nữa mà mình muốn chia sẻ với mọi người đó là đừng bao giờ trêu chọc trẻ, dù chỉ là “đùa một chút cho vui”. Nhiều người lớn vô tư nghĩ rằng chọc cho trẻ cáu gắt hay khóc là chuyện bình thường, thậm chí còn thấy vui vì phản ứng đáng yêu của trẻ. Tuy nhiên, điều này thực sự rất tai hại. Việc liên tục bị trêu chọc khiến trẻ dễ mất lòng tin, cảm thấy bị tổn thương hoặc xấu hổ, lâu dần trở nên dễ nổi nóng, ương bướng và thu mình hơn.

Trẻ nhỏ vốn chưa đủ khả năng để phân biệt giữa “đùa vui” và “cố ý trêu chọc”, nên những hành động tưởng chừng vô hại ấy lại ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý của con. Vì vậy, nếu bạn thấy người thân, hàng xóm hay bạn bè của mình có ý định chọc để trẻ nổi cáu, hãy ngăn lại ngay và giải thích cho họ hiểu rằng sự tôn trọng cảm xúc của trẻ cũng quan trọng như cách ta đối xử với người lớn vậy. Đây là bước đầu tiên giúp con hình thành tính cách điềm tĩnh, tự tin và biết kiểm soát cảm xúc.

Kết luận:

Trẻ ương bướng trong những năm đầu đời là điều khiến rất nhiều bậc phụ huynh đau đầu. Mình hiểu rằng mỗi đứa trẻ đều có tốc độ phát triển và tính cách riêng, và cách nuôi dạy của mỗi gia đình cũng không giống nhau. Tuy nhiên, mình hy vọng rằng qua bài chia sẻ này, các ba mẹ sẽ tìm thấy vài mẹo hữu ích giúp con ngoan ngoãn, biết lắng nghe và hợp tác hơn trong quá trình trưởng thành