Ngày nay, bắt nạt học đường đang dần trở thành một vấn nạn đáng báo động của toàn xã hội. Hằng ngày có rất nhiều vụ việc bắt nạt học đường xảy ra nhan nhản ở khắp nơi trên mặt báo, thậm chí trong đó có nhiều vụ việc đau lòng, ví dụ như câu chuyện gần đây ở Trường THPT Đặng Thai Mai - Thanh Hoá, nam sinh lớp 11 ra tay phản kháng khiến kẻ bắt nạt ra đi mãi mãi, chính nam sinh này sau đó cũng phải chịu sự trừng phạt của pháp luật.

Bạo lực học đường khiến cho nhiều bậc phụ huynh không khỏi lo lắng liệu con mình có được an toàn khi đến trường. Là một ông bố có con từng bị bắt nạt học đường, hôm nay mình sẽ chia sẽ kinh nghiệm ứng phó khi trẻ bị bắt nạt và cách dạy trẻ xử lý khi bị bắt nạt.

1. Dạy trẻ cách phản kháng và xử lý khi bị bắt nạt

Điều đầu tiên và cũng là quan trọng nhất đó là dạy trẻ cách xử lý khi bị bắt nạt. Hồi trước, mình đọc trên mạng thấy nhiều người cho rằng nên phớt lờ kẻ bắt nạt và những trò đùa nghịch của chúng, dần dần kẻ bắt nạt sẽ chán. Nhưng theo mình, đây là sai lầm, vì thông thường tâm lý kẻ bắt nạt nếu không đạt được mục đích của chúng thì chúng càng tăng đô của sự bắt nạt lên nhiều lần cho đến khi nhìn thấy sự khó chịu của người bị bắt nạt thì mới vừa lòng.

Do đó khi bị bắt nạt, việc đầu tiên là cần phản kháng. Trẻ có thể phản kháng bằng cách dùng lời nói trước, nhưng nếu việc đó không hiệu quả thì cần dùng đến hành động. Bởi vì hầu hết những kẻ bắt nạt chỉ chọn tìm cách bắt nạt những người yếu thế, còn nếu bị phản kháng một lần thì lần sau chúng sẽ không dám bắt nạt nữa.

Một hôm khi bé nhà mình (lúc đó 5 tuổi học mẫu giáo lớn) đi học về và mách với mình rằng ở trường có bạn bắt nạt, thường xuyên giành đồ chơi. Mình đã hỏi trẻ:

- Nếu ba nói con hái lá rau răm thì con có hái không?

- Con có

- Vậy nếu là lá cây xương rồng thì sao?

- Con không? 

- Vì sao?

- Vì cây xương rồng, có gai, con hái bị chảy máu. 

- Đúng rồi, giống như việc con bị bắt nạt, nếu con im lặng chịu đựng, con sẽ là cây rau răm, lần sau bạn sẽ bắt nạt con tiếp, nhưng nếu con phản kháng, con sẽ giống cây xương rồng, lần sau bạn sẽ không dám bắt nạt con. 

- Con hiểu rồi.

- Vậy khi con bị bạn bắt nạt con sẽ làm gì?

- Con sẽ phản kháng lại ạ.

2. Gần gũi với con - khuyến khích sự chia sẻ

Việc gần gũi với con sẽ giúp tăng mối liên kết giữa con cái và cha mẹ. Ngay từ bé mình đã có thói quen hỏi trẻ về một ngày ở trường thế nào, từ đó giúp trẻ rèn luyện sự chia sẻ khi có vấn đề xảy ra. Không chỉ quan tâm thông thường, mình còn đi sâu vào những câu chuyện đời thường nhất như con đã đi ị trên trường chưa, con ăn được mấy bát, con chơi với bạn nào ... từ đó khuyến khích trẻ sự chủ động trong chia sẻ.

Khi trẻ lớn hơn, sự chia sẻ càng ít đi, nhưng trong những bữa cơm tối mình vẫn hỏi trẻ về các câu chuyện trên lớp và tình hình học tập của con. Sự quan tâm con cái cũng là một cách để nhận ra dấu hiệu sớm của việc trẻ bị bắt nạt, từ đó có phương án xử lý phù hợp, kịp thời.

3. Dạy con tìm sự giúp đỡ từ thầy cô giáo khi bị bắt nạt

Ngoài chia sẻ với ba mẹ, thì tìm sự giúp đỡ từ thầy cô giáo cũng là một phương pháp hiệu quả. Để trẻ có thể chủ động trong việc này, khi ở nhà mình sẽ giả định cho trẻ những vấn đề ví dụ như bị bạn giành đồ chơi, bạn trêu chọc hoặc thậm chí là bị bạn đánh sau đó hỏi xem trẻ sẽ nói với cô giáo như thế nào. Nếu trẻ không biết cách nói, mình sẽ hướng dẫn chi tiết và yêu cầu trẻ lặp lại nhiều lần để tạo thói quen. 

Cách này mình thấy rất hiệu quả vì hồi bé nhà mình 4 tuổi đã biết mách cô giáo mỗi lần bị bạn đánh. 

4. Hoà đồng với mọi người - tạo nhóm bạn thân.

Trong những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, mình nhận ra một điều là, thông thường những kẻ bắt nạt sẽ chọn những người bị cô lập (hoặc tự cô lập mình) với đám đông để bắt nạt. Lý do cũng dễ hiểu, thứ nhất họ đặc biệt hơn so với những người khác, và thứ hai họ là những cá thể đơn độc và thường khó tìm kiếm sự giúp đỡ. Chính hai lý do trên khiến họ là đối tượng trêu chọc hàng đầu của những đứa trẻ nghịch ngợm.

Vì vậy mình luôn dạy trẻ tìm cách hoà đồng với mọi người, ví dụ chủ động kết bạn, chia sẻ đồ chơi, hoặc giúp đỡ người khác. Mình cũng khuyến khích việc trẻ kết thân với một hoặc một nhóm bạn bằng cách bảo trẻ rủ bạn bè đến nhà mình chơi hoặc cho trẻ sang nhà bạn chơi, qua đó giúp tăng sự gắn kết.

Khi trẻ có một nhóm bạn thân chơi chung sẽ giúp hạn chế việc trẻ bị bắt nạt, và giả sử điều xui xẻo đó xảy ra, trẻ cũng sẽ nhận được sự giúp đỡ từ những người bạn chân thành, ví dụ đứng lên mách thầy cô hoặc mách phụ huynh của trẻ.

5. Dạy con bảo vệ bạn bè - Giảm thiểu bạo lực học đường

Sự thờ ơ là một trong những nguyên nhân hàng đầu của vấn nạt bắt nạt học đường gia tăng. Dạy trẻ biết ngăn chặn việc người khác bị bắt nạt không chỉ là cách giúp trẻ trở thành người tử tế và có trách nhiệm với cộng đồng mà còn giúp trẻ tránh khỏi việc bị bắt nạt. Việc đứng lên bảo vệ bạn bè giúp trẻ xây dựng lòng can đảm, sự đồng cảm và tinh thần đoàn kết - những yếu tố quan trọng khiến trẻ nhận được sự e dè từ những kẻ bắt nạt. 

Bảo vệ bạn bị bắt nạt đơn giản là biết lên tiếng đúng lúc hoặc tìm người lớn hỗ trợ kịp thời. Đôi khi nếu trong lớp có những bạn bị cô lập với mọi người thì hãy tìm cách giúp đỡ để họ không cảm thấy một mình và dễ dàng hoà nhập với tập thể.

6. Dạy con không bắt nạt người khác

Nhiều phụ huynh tìm cách để con mình không bị bắt nạt nhưng tự hỏi rằng có bao nhiêu phụ huynh dạy con mình không bắt nạt người khác? 

Việc giáo dục trẻ trở thành người biết tôn trọng, biết đồng cảm và không gây tổn thương cho bạn bè quan trọng không kém việc bảo vệ con khỏi bạo lực. Khi trẻ hiểu ranh giới giữa trêu đùa và làm đau người khác, biết xin lỗi khi sai và biết chịu trách nhiệm cho hành vi của mình, trẻ sẽ hình thành nhân cách tốt đẹp hơn.

Nếu tất cả phụ huynh trên thế giới này đều có ý thức về việc dạy con mình không bắt nạt người khác, thì vấn nạn bạo lực học đường sẽ không còn xảy ra.

Để trẻ không bắt nạt người khác thì cần dạy trẻ hiểu được đó là hành vi sai trái, không ngầu và cũng không đáng khen.Trẻ phải nhận thức rằng việc làm tổn thương bạn bè, dù bằng lời nói hay hành động, đều để lại hậu quả lâu dài. Ngoài ra cần dạy trẻ biết tôn trọng sự khác biệt, biết kiềm chế cảm xúc và chọn cách giao tiếp tích cực trong mọi tình huống.

Khi trẻ được dạy rằng lòng tốt mới là điều khiến người khác tôn trọng, còn bạo lực chỉ khiến mọi người sợ hãi và xa lánh, các em sẽ hình thành thái độ đúng đắn và cư xử thuyết phục hơn. Bên cạnh đó, cha mẹ nên làm gương, thể hiện sự tử tế trong giao tiếp hằng ngày - vì trẻ học nhiều nhất từ chính những gì chúng quan sát.

Kết luận

Trên đây là những mẹo và kinh nghiệm trong việc dạy con trẻ đối phó với tình huống bạo lực học đường. Hy vọng rằng qua bài viết này, mỗi phụ huynh đều sẽ tìm được những phương pháp dạy con phù hợp, qua đó góp phần đẩy lùi vấn nạn học đường đang gây ra nhiều sự nhức nhối trong xã hội.