Kinh nghiệm làm huấn luyện viên bóng đá từ một cựu tuyển thủ đội tuyển Tỉnh

Cách đây khoảng 10 năm mình có cơ hội được phân công về làm công tác hè ở chi Đoàn địa phương. Nhiệm vụ của mình là làm huấn luyện viên cho đội bóng đá trẻ U14 của chi Đoàn tham gia giải U14 cấp huyện. Điều đặc biệt là đội bóng mình huấn luyện chỉ là đội hình B, gồm các bạn trẻ có thể hình và kỹ thuật không tốt bằng đội hình chính.

Tuy nhiên, điều bất ngờ đã xảy ra. Năm đó bọn mình đã làm nên kỳ tích với việc giành chức vô địch cùng danh hiệu vua phá lưới cho tiền đạo đá chính. 

Phải thừa nhận rằng công sức lớn nhất đến từ sự nỗ lực của các em, tuy nhiên không thể không kể đến một phần là nhờ phương pháp huấn luyện mà mình đã áp dụng cho các cầu thủ nhí. Hôm nay, mình sẽ kể về hành trình giành chức vô địch của đội bóng từ đó chia sẻ mẹo và kinh nghiệm huấn luyện của mình.

1. Sắp xếp lại vị trí phù hợp của từng cầu thủ theo sở trường.

Điều quan trọng nhất trong huấn luyện đó chính là nhận ra được tiềm năng của từng em và sắp xếp vào đúng vị trí phù hợp.

Ở lứa tuổi này hầu hết các em đều thích chơi vị trí tiền đạo - vị trí có khả năng ghi bàn. Tuy nhiên sở thích là một chuyện, vị trí phù hợp mới quan trọng hơn. Khi lần đầu gặp gỡ, mình liền chia đội ra làm 2 và cho thi đấu đối kháng để đánh giá năng lực và sở trường của từng em, từ đó sắp xếp vị trí phù hợp.

Ví dụ:

- Cầu thủ có khả năng bứt tốc nhanh thì mình sẽ xếp đá cánh.

- Cầu thủ khéo léo thì mình sẽ cho đá vị trí trung lộ nhằm mục đích phân phối bóng cho toàn đội.

- Cầu thủ có lối chơi tinh quái, nhạy bén thì mình sẽ sắp xếp chơi hộ công.

- Cầu thủ có khả năng xử lý bóng và dứt điểm thì mình sẽ cho chơi vị trí tiền đạo.

- Cầu thủ có lối chơi điềm đạm và chắc chắn thì mình sẽ cho làm hậu vệ.

Khi các em chơi đúng vị trí sở trường thì sẽ phát huy tốt năng lực của mình, từ đó tăng sức mạnh chung cho toàn đội.

2. Xây dựng kĩ thuật đặc thù cho từng cầu thủ 

Đây chính là kinh nghiệm huấn luyện mà mình cảm thấy ưng ý nhất khi áp dụng cho các em.

Triết lý bóng đá của mình đó là, ngoài kĩ năng chơi bóng cơ bản, mỗi vị trí trên sân nên có kỹ thuật đặc thù hay còn gọi là skill riêng. Đối với cầu thủ nghiệp dư thì mỗi người chỉ cần luyện 1, 2 kĩ thuật là đủ. 

Ví dụ vị trí tiền đạo thì có thể luyện kĩ thuật đánh đầu, kĩ thuật dứt điểm 1 chạm, kỹ thuật sút xa... Riêng tiền đạo đội mình thì mình đã dạy cậu ấy kĩ thuật cứa lòng - một kĩ thuật sở trường của chính mình. Cũng chính kĩ thuật này đã giúp cầu thủ này ghi 15 bàn và giành chức vua phá lưới của giải đấu.

 

Mỗi ngày mình cho cậu ấy tập riêng kĩ thuật cứa lòng 2 đến 3 tiếng, thậm chí lúc cậu ấy xin ra chơi bóng cùng đội nhưng vì chưa thực hiện xong 1000 cú cứa lòng thì mình vẫn không cho phép. 

Đối với cầu thủ chơi ở vị trí trung lộ, mình vô tình thấy bạn này có kĩ thuật đánh gót rất điệu nghệ thế là mình cho cậu ta tập kĩ thuật này luôn. Mình yêu cầu khi chơi bóng cậu ấy phải thường xuyên chuyền bóng bằng kĩ thuật đánh gót. Kĩ thuật này đòi hỏi khả năng quan sát, phán đoán và cảm giác bóng rất cao nên không phải phù hợp với mọi người, nhưng khi thành thạo kĩ thuật này thì đường chuyền sẽ vô cùng khó đoán và mang lại hiệu quả cao, nhất là chơi sân bóng 9 người.

Trong giải cậu ấy thực hiện đánh gót nhiều đến nỗi mà các đội khác đặt biệt danh cho cậu là "thằng đánh gót", huấn luyện viên hai đường biên thường hét to: "Kèm thằng đánh gót lại!", "Áp sát thằng đánh gót", "Đừng để nó đánh gót", ...

Hai cầu thủ tấn công này khi kết hợp sẽ tạo ra cặp đôi song sát rất khó chịu cho mọi đội bóng, một người có đường chuyển bất ngờ, người còn lại có khả năng cứa lòng hiểm hóc.

Đối với hậu vệ thì mình sẽ dạy kĩ thuật xoạc bóng hợp lệ hoặc phát bóng dài chuẩn xác. 

Tóm lại việc xây dựng kĩ thuật phụ thuộc vào kĩ năng và vị trí chơi bóng của từng cầu thủ.

3. Truyền động lực và cảm hứng cho các bạn trẻ

Một điều quan trọng trong việc huấn luyện, đặc biệt là cho đội trẻ, đó là truyền động lực và cảm hứng. Khi có hai thứ trên, các em sẽ tập luyện nghiêm túc, chủ động và tích cực hơn.

Một bí quyết của mình đó là trước khi vào giờ tập, mình thường dành ra 5 -10 phút kể các câu chuyện và kỉ niệm của chính mình khi còn chơi cho đội tuyển Tỉnh. Mục đích của việc này là truyền cảm hứng chơi bóng cho các em. Mình hiểu bất kì đứa trẻ nào mà mình huấn luyện cũng ao ước được thi đấu trong môi trường chuyên nghiệp và được toả sáng ở sân khấu lớn.

Ngoài ra, khi bước vào giải mình sẽ đặt ra mục tiêu ngắn hạn đơn gianr cho toàn đội, ví dụ: không bị thủng lưới quá hai bàn 1 trận, hoà với đội mạnh hoặc chiến thắng trước đội yếu, vượt qua vòng bảng, ... Điều này giúp các em có mục tiêu để hoàn thành mỗi trận và khi làm được điều đó sẽ tạo ra cảm hứng cho các trận tiếp theo. 

Đối với cầu thủ tiền đạo, một cách để tăng cảm hứng đó là mình sẽ cho các em xem video của các cầu thủ nổi tiếng. Ví dụ, mình đã dành 2 tiếng để tổng hợp video các bàn thắng cứa lòng đẹp mắt trên thế giới để cho cầu thủ tiền đạo xem. Đôi khi việc 10 phút xem video còn có tác dụng hơn cả 10 giờ tập, vì nó tạo cho não bộ hưng phấn và kích thích mạnh mẽ cơ chế học hỏi thông qua việc quan sát. 

 

 

Một đội bóng muốn vô địch thì phụ thuộc rất nhiều ở dàn hậu vệ chắc chắn và một thủ môn bản lĩnh. Do đó, trước mỗi trận đấu mình thường làm công tác tư tưởng cho các cầu thủ phòng ngự để các em chơi tập trung, kỷ luật và sẵn sàng bọc lót cho nhau kịp thời.

Một may mắn của đội mình đó là các em chỉ là đội hình B do đó đều mang trong mình khát khao được thể hiện và mong muốn được triệu tập lên đội hình chính thức - dù chỉ là chơi cho câu lạc bộ bóng đá của chi Đoàn.

4. Xây dựng tinh thần đoàn kết cho đội bóng 

Một đội bóng mạnh thì việc quan trọng nhất đó là cần sự đoàn kết. Nếu trong đội bóng có những mâu thuẫn ngầm hoặc xích mích nội bộ thì sẽ ảnh hưởng đến khả năng hợp tác và phối hợp trong trận đấu.

Khi mình lần đầu được giao việc huấn luyện, mình phát hiện ra trong đội hình phòng ngự có 2 cầu thủ có mâu thuẫn với nhau. Hai bạn này thường xuyên thiếu hợp tác, thậm chí nhiều lần to tiếng với nhau trên sân tập. Mình đã nghiêm khắc nhắc nhở và đe doạ nếu cả hai còn tiếp diễn thì mình sẽ kick cả hai ra khỏi đội bóng. Ngoài ra mình cũng sắp xếp để cả hai làm hoà. 

Rất may là cả hai đều thể hiện sự chín chắn và chuyên nghiệp đáng ngạc nhiên. Sau buổi nói chuyện nghiêm túc, hai bạn đã chủ động ngồi lại với nhau, hóa giải mọi hiềm khích và cam kết cùng nhau hợp tác. Từ đó, không chỉ hòa hợp trở lại mà cả hai còn trở thành cặp đôi phòng ngự chơi thân và ăn ý nhất đội bóng.

Ngoài giờ tập, mình cũng thường tổ chức chơi game Ma Sói cho các em nhằm mục đích gắn kết toàn đội. Nhiều em khi lần đầu chơi bóng với nhau còn ngại ngùng, hạn chế nói chuyện nhưng nhờ những buổi chơi game thì đã trở nên sôi nổi và mở lòng hơn.

Chỉ sau hơn một tháng huấn luyện, mình cảm thấy toàn đội rất gắn kết và cùng nhau xem đội bóng như gia đình thứ hai của mình.

5. Luyện bài tấn công

Nhờ những năm tháng ăn tập trên đội tuyển Tỉnh nên mình cũng biết nhiều bài tấn công đa dạng, đặc biệt nhiều bài là áp dụng hiệu quả cho đội trẻ. Ví dụ bài tạt cánh đánh đầu hoặc bài phạt góc, bài sút phạt ... 

Tuy nhiên đối với đội bóng mà mình huấn luyện thì mình ưu tiên vào tập luyện bài chuyền bóng qua lại trước cầu môn rồi bất ngờ dứt điểm. Bài này phù hợp với 2 tiền đạo chủ chốt là cầu thủ có khả năng đánh gót và cầu thủ có khả năng cứa lòng mà mình đã kể ở trên.

6. Xây dựng lối chơi chung phù hợp cho toàn đội

Phải thừa nhận là đội bóng mình huấn luyện chỉ là đội hình B nên năng lực không thể bằng đội hình chính. Do đó mình cần xây dựng lối chơi chủ đạo xoay quanh phòng ngự phản công.  

Nghĩa là đội mình sẽ ưu tiên phòng ngự số đông trên phần sân nhà và cố gắng làm nản lòng các tiền đạo đối phương bằng những pha phá bóng lên tuyến trên hoặc đá bóng ra ngoài biên. Khi có cơ hội thì lập tức sẽ triển khai tấn công nhanh với 2 - 3 cầu thủ tiền đạo chủ chốt và cố gắng tạo ra những pha dứt điểm về phía cầu môn đối phương.

Để phòng ngự hiệu quả thì đòi hỏi các em phải chơi tập trung, bền bỉ và hỗ trợ nhau thật sát sao. Chỉ một phút lơ là của cá nhân đều có thể khiến toàn đội ngậm trái đắng. Đội mình chỉ thua duy nhất 1 trận ở vòng loại và nguyên nhân bàn thua duy nhất cũng đến từ sai lầm của một cá nhân, tuy nhiên sau đó không ai trong đối trách bạn đó cả mà cùng nhau động viên để đi tiếp.

Dù bị đánh giá là đội bóng sở hữu lối chơi thực dụng và kém đẹp mắt, tuy nhiên, khi toàn đội dâng cao chiếc cúp vô địch thì mọi lời nói đều trở nên vô nghĩa.

 

Kết luận

Thời gian ba tháng hè năm ấy cùng các bạn trẻ tập luyện và giành chức vô địch là một hành trình đẹp đẽ đồng thời là kỉ niệm không thể quên của mình. Từ một đối bóng đội hình B, không ngôi sao, không thể hình vượt trội nhưng làm nên kì tích không tưởng khiến ai ai cũng không khỏi nể phục.

Đó không chỉ là chiến thắng của một danh hiệu, mà là chiến thắng của tinh thần vượt khó, của lòng kiên trì, và của niềm tin đúng đắn vào khả năng tiềm ẩn của mỗi cá nhân.

Hy vọng rằng, những kinh nghiệm thực chiến mà mình chia sẻ này sẽ là nguồn cảm hứng và kim chỉ nam hữu ích cho các huấn luyện viên phong trào, hay bất cứ ai đang dẫn dắt một đội nhóm.