Tiếng Trung đang dần trở thành ngoại ngữ phổ biến tại Việt Nam, chỉ xếp sau tiếng Anh và tiếng Nhật. Tuy nhiên, cũng giống tình trạng chung của đa số mọi người, mình đã từng loay hoay, mất nhiều thời gian vì không thể ghi nhớ mặt chữ. Học Pinyin sẽ dễ dàng hơn, nhưng để ghi nhớ mặt chữ thì bắt buộc phải có một số mẹo để dễ dàng học thuộc hơn.

Để đạt được chứng chỉ HSK 5 sau 2 năm cày cuốc, mình đã trải qua một quãng thời gian đầy sóng gió để vật lộn với mặt chữ tiếng Trung. Sau đây là một số mẹo mình gợi ý để các bạn áp dụng vào quá trình học tập tiếng Trung của mình. 

1. Nhớ chữ Hán bằng bộ Thủ thông qua các câu chuyện

Chữ Hán không chỉ là ký hiệu, mà là cả một hệ thống logic, văn hóa và biểu tượng. Mỗi một bộ chữ đều có câu chuyện riêng, và điều này cũng làm nên sự thú vị của tiếng Trung.

Bộ thủ là “gốc” của chữ Hán, giống như bộ phận cấu tạo từ trong tiếng Việt. Một chữ Hán sẽ được cấu tạo từ một hay nhiều bộ Thủ ghép lại với nhau. Ban đầu mình khá hoang mang vì có quá nhiều thứ cần ghi nhớ, nhưng dần dần khi càng tìm hiểu, mình càng thấy thích vì hiểu được nhiều tầng ý nghĩa sâu sa của nó.

Lấy ví dụ dễ hiểu: khi phân tách chữ 好, ta thấy gồm hai bộ thủ là 女 (nữ) và 子 (con). Theo quan niệm người xưa, hình ảnh người phụ nữ bên cạnh đứa trẻ,  dù là trai hay gái, tượng trưng cho sự đủ đầy, ấm áp và tốt lành. Bởi vậy, chữ 好 mang ý nghĩa “tốt, đẹp, may mắn”.

Hay với chữ 安, ta có bộ 宀 (mái nhà) ở trên và 女 (người phụ nữ) ở dưới. Người xưa tin rằng, khi người phụ nữ ở trong nhà, đó là biểu tượng của sự yên ổn, an toàn và bình yên cho cả gia đình. Chính vì thế, chữ 安 mang nghĩa là “an lành, bình an”.

Nhờ những câu chuyện nhỏ như vậy, mình thấy việc ghi nhớ mặt chữ không còn khó khăn nữa. 

2. Liên tưởng tới hình ảnh 

Cô giáo mình hay nói rằng, nếu ai có trí tưởng tượng tốt, hoặc giỏi ghi nhớ hình ảnh thì sẽ học mặt chữ tiếng Trung rất dễ. Vốn dĩ tiếng Trung là chữ tượng hình nên mặt chữ của nó đã một phần thể hiện ngữ nghĩa trong đó. Do đó khi học mặt chữ tiếng Trung hãy liên tưởng giải nghĩa của nó thông qua hình ảnh mà bạn tưởng tượng ra, ví dụ: 

人 (rén – người): giống hình người dang tay.

山 (shān – núi): giống ba đỉnh núi nhấp nhô.

火 (huǒ – lửa): giống ngọn lửa bùng cháy.

Càng gắn chữ với hình ảnh sinh động, bạn sẽ càng nhớ nhanh, nhớ lâu - và dần thấy tiếng Trung không còn khó như mình từng nghĩ.

3. Luyện viết tay để nhớ lâu

Hãy chuẩn bị một vở ô li để viết tiếng Trung vì “Trăm hay không bằng tay quen”. Mình thường luyện viết nhiều lần để ghi nhớ mặt chữ được rõ ràng hơn. Mục tiêu quan trọng nhất là phải nhận biết chữ. Khoa học cũng chỉ ra rằng việc viết tay sẽ giúp nhớ lâu hơn.

Ngày nay, người Trung Quốc hầu hết đều gõ bàn phím nên việc viết không phải là vấn đề quan trọng. Tuy nhiên, nếu bạn học tiếng Trung và lạm dụng bộ gõ hiện đại có thể khiến bạn không nhớ được mặt chữ. Hãy lên kế hoạch luyện viết tay 1 chữ khoảng 10-20 lần, luyện đi luyện lại sẽ giúp ích hơn rất nhiều. 

Viết nhật ký 1–3 câu/ngày với chữ vừa học cũng là một cách khá hay để cải thiện việc học tiếng đó. 

4. Ghi nhớ bằng giấy note

Học ngoại ngữ nào cũng cần giấy note, và tiếng Trung cũng không ngoại lệ. Việc sử dụng giấy note gián gần khu vực học tập và làm việc khiến bạn thường xuyên nhìn thấy các từ mới, nhờ đó sẽ ghi chúng một cách thụ động. 

Ngoài ra, một mẹo khác là các bạn có thể lưu từ mới ở hình nền điện thoại, lúc nào rảnh rỗi có thể lấy ra để học. Học xong thì thay hình nền bằng những từ khác.

5. Học bằng cách dạy lại người khác

Mình thấy có một cách khá hay, là một trong những mẹo dễ dàng nhất để ghi nhớ chữ Hán đó là dạy lại cho người khác. Khi bạn giải thích ý nghĩa, cấu tạo và cách dùng của một chữ Hán cho người khác, não sẽ phải xử lý thông tin nhiều lần hơn: từ nhận biết, hiểu, diễn đạt lại và áp dụng, từ đó giúp bạn nhớ được lâu hơn.

Buổi tối ngoài giờ trên trường, mình có mở các lớp dạy thêm từ hsk 1 -> hsk 3 cho các bạn mới bắt đầu, một cách để kiếm thêm thu nhập đồng thời để tăng khả năng ghi nhớ mặt chữ cho bản thân.

6. Sử dụng các App hỗ trợ học tập

Ngày nay, có rất nhiều ứng dụng giúp việc học tiếng Trung trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn. Mình gợi ý cho các bạn một số ứng dụng mà mình đã từng trải nghiệm qua:

Duolingo

Cái tên không còn quá xa lạ, thích hợp cho những người mới học từ cấp độ siêu căn bản như mình. Tuy nhiên đối với người mới bắt đầu không nên quá phụ thuộc quá nhiều vào App mà phải học kết hợp với sách vở, nghe, nói... mới thực sự hiệu quả. 

Ưu điểm: Giao diện siêu cute, dễ sử dụng. App sẽ nhắc nhở mình nếu mình quên học bất kỳ ngày nào. Đặc biệt mình đã thử qua nhiều App nhưng Doulingo mình đánh giá là App cá nhân hoá lộ trình tốt nhất cho người sử dụng. 

Nhược điểm: Một số tính năng nâng cao phải mất phí

Hanzii Dict

App tra từ điển, từ vựng và tích hợp cả dịch thuật, có cộng đồng để người dùng đặt câu hỏi. Từ điển quốc dân cho người Việt học tiếng Trung nha. Có flashcard học từ vựng h1-h5, có đa dạng đề thi, có thể tra từ, hán tự, phân tích bộ thủ khá hay. 

Ưu điểm: Về tra từ vựng thì không có điểm nào để chê

Nhược điểm: Nhiều quảng cáo, đôi khi đang học flashcard mà quảng cáo hiện lên khiến mình mất hứng thú.

HelloChinese

Lượng từ vựng ở Hello khá phong phú & tính thực tiễn rất cao. Ngoài ra, các từ vựng được nhóm theo các đơn vị học một cách hợp lý, có bài đọc tổng kết sau mỗi Lesson được viết rất tốt, đủ sức đọc hiểu theo trình độ cũng như không có cảm giác gượng ép từ. Bên cạnh đó, các bài đọc bổ sung trong phần Truyện & các bài hội thoại, giới thiệu văn hóa. 

Ưu điểm: Thích hợp học từ vựng theo chủ đề, hoặc chuyên ngành.

Nhược điểm: Chỉ phù hợp cho người mới bắt đầu. Hiện nay App này không còn phù hợp với mình nữa.

Du Chinese

Du Chinese chia nội dung thành 6 cấp độ với các chủ đề thân thiện, gần gũi. Mình thấy giao diện được setup khá dễ sử dụng. Đơn cử như bạn hoàn toàn có thể thay đổi tốc độ ứng dụng đọc theo ý mình. Tương tự với 1 số trang web học IELTS, bạn cũng có thể sử dụng gạch chân màu để chỉ cho bạn cấp độ HSK của mỗi từ. Bạn đừng lo không hiểu khi ứng dụng có đề xuất phần pinyin nằm trên đầu của mỗi từ để chỉ cho bạn cách đọc từ đó. 

Ưu điểm: Như mình nói ở trên, Du Chinese rất linh hoạt trong thao tác người dùng, tăng trải nghiệm khi sử dụng. Mình đặc biệt thích dùng App này cho luyện viết.

Nhược điểm: Không hỗ trợ tính năng luyện nói và luyện nghe như các App khác. 

7. Học ngay cả khi lướt mạng xã hội

Là một người thích học tiếng Trung, từ Facebook đến Tiktok của mình luôn theo dõi các kênh học tiếng Trung đủ 4 kỹ năng nghe - nói - đọc- viết. Ngày nay có rất nhiều kênh thông tin, các content creator với nhiều cách truyền tải thông tin khác nhau, đa dạng và rất đáng để học hỏi. Không những học tập, biết thêm kiến thức mà những kênh này còn truyền động lực cho mình phấn đấu học tiếng Trung mỗi ngày nữa!

Dần dần, việc lướt Tiktok hay Facebook của mình không còn trở nên vô nghĩa mà ngược lại còn khá bổ ích. Ngoài ra bạn có thể xem phim, xem clip, nghe bài hát có phụ đề tiếng Trung cũng là một cách vừa học vừa giải trí.

Kết luận

Trên đây là một vài kinh nghiệm sương máu mình chia sẻ lại trải nghiệm học “chậm mà chắc” của mình. Hy vọng sẽ giúp những bạn nào đang trong tình trạng còn loay hoay với chữ Hán cảm thấy dễ dàng hơn một chút. Điều quan trọng là hãy kiên trì và bền bỉ để đạt được mục tiêu nha!